برخی بیماران بعد از سکته بی‌قرار، عصبانی یا پرخاشگر می‌شوند، شب‌ها بیدار می‌مانند یا چیزهایی می‌بینند و می‌شنوند که وجود ندارد. این تغییرات برای خانواده نگران‌کننده و خسته‌کننده است. در این مقاله علل این رفتارها و راه‌های کنترل آن را توضیح می‌دهیم.
دلیریوم؛ گیجی حاد
در روزهای اول بستری، به خصوص در سالمندان، حالتی به نام دلیریوم شایع است. بیمار گیج است، زمان و مکان را نمی‌شناسد، بی‌قرار یا خواب‌آلود است و ممکن است توهم ببیند. این حالت معمولاً موقتی است و علت‌هایی مثل عفونت، کم‌آبی، درد، احتباس ادرار، یبوست، داروها یا محیط ناآشنای بیمارستان آن را تشدید می‌کنند. برای آشنایی با سایر عوارض راهنمای عوارض بعد از سکته را ببینید.
تغییرات رفتاری پایدار
آسیب به لوب پیشانی مغز ممکن است باعث کاهش کنترل رفتار، تحریک‌پذیری، رفتارهای تکانشی یا بی‌تفاوتی شود. ناکامی در صحبت کردن در بیماران آفازی و درد یا ناراحتی که بیمار نمی‌تواند بیان کند هم می‌تواند به خشم و پرخاشگری منجر شود.
توهم بعد از سکته
توهم ممکن است بخشی از دلیریوم باشد، یا در سکته‌های ناحیه بینایی به صورت دیدن تصاویر در میدان دید از دست رفته ظاهر شود. برخی داروها هم توهم ایجاد می‌کنند. هر توهم تازه‌ای باید به پزشک گزارش شود تا علت آن بررسی شود.
راهکارهای غیردارویی
- محیط آرام، نور مناسب در روز و تاریکی در شب
- یادآوری مکرر زمان و مکان با ساعت و تقویم
- حضور چهره‌های آشنا و وسایل شخصی بیمار
- استفاده از عینک و سمعک در صورت نیاز
- پیشگیری از کم‌آبی، یبوست و درد
- پرهیز از بحث کردن با بیمار درباره توهم‌ها
درمان دارویی
اگر بی‌قراری یا پرخاشگری شدید است و بیمار یا دیگران را در معرض خطر قرار می‌دهد، پزشک ممکن است دارو تجویز کند. داروهای آرام‌بخش در سالمندان عوارضی مثل افتادن و گیجی بیشتر دارند و باید با کمترین دوز و کوتاه‌ترین مدت استفاده شوند. هرگز خودسرانه داروی خواب‌آور یا آرام‌بخش به بیمار ندهید.
برخورد با بیمار پرخاشگر
آرام و با صدای ملایم صحبت کنید، از حرکات ناگهانی پرهیز کنید و به بیمار فضا بدهید. سعی کنید علت ناراحتی را پیدا کنید؛ گرسنگی، نیاز به دستشویی، درد یا خستگی. اگر خطری برای خود یا دیگران وجود دارد، کمک بگیرید.
پرسش‌های رایج
آیا بی‌قراری بعد از سکته موقتی است؟
بی‌قراری ناشی از دلیریوم معمولاً موقتی است؛ تغییرات رفتاری ناشی از آسیب لوب پیشانی ممکن است ماندگارتر باشد.
چرا بیمار شب‌ها بی‌قرارتر است؟
به هم خوردن ریتم خواب و بیداری و تاریکی در دلیریوم شایع است؛ فعالیت در روز و نور مناسب کمک می‌کند.
آیا باید بیمار بی‌قرار را بست؟
بستن بیمار معمولاً بی‌قراری را بیشتر می‌کند و فقط در شرایط خاص و با نظر کادر درمان انجام می‌شود.
جمع‌بندی
بی‌قراری، پرخاشگری و توهم بعد از سکته اغلب به دلیل دلیریوم، آسیب لوب پیشانی، درد یا داروهاست. پیدا کردن و رفع علت، محیط آرام و آشنا و در صورت لزوم داروی کم‌دوز با نظر پزشک، روش‌های اصلی کنترل آن هستند.
دکتر سکته مغزی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.