تهوع و استفراغ ممکن است از علائم خود سکته، به خصوص سکته‌های مخچه و ساقه مغز، یا از عوارض بعدی مثل افزایش فشار داخل جمجمه، عوارض دارویی و مشکلات گوارشی باشد. در این مقاله علل استفراغ در بیماران سکته‌ای و موقعیت‌هایی که نیاز به اقدام فوری دارد را بررسی می‌کنیم.
استفراغ به عنوان علامت سکته
سکته در مخچه و ساقه مغز که مرکز تعادل و کنترل استفراغ در آنجاست، اغلب با سرگیجه شدید، عدم تعادل و استفراغ شروع می‌شود. این سکته‌ها گاهی با مسمومیت غذایی یا مشکل گوش داخلی اشتباه گرفته می‌شوند. سردرد ناگهانی و شدید همراه با استفراغ هم ممکن است نشانه خونریزی مغزی باشد. برای آشنایی با سایر عوارض راهنمای عوارض بعد از سکته را بخوانید.
استفراغ در روزهای بعد از سکته
در سکته‌های وسیع، ورم مغز در روزهای دوم تا پنجم به اوج می‌رسد و فشار داخل جمجمه را بالا می‌برد. سردرد، استفراغ و کاهش سطح هوشیاری در این دوره نشانه‌های هشداردهنده‌اند و نیاز به بررسی فوری دارند. در سکته‌های مخچه، ورم ممکن است ساقه مغز را تحت فشار قرار دهد و گاهی جراحی لازم شود.
علل دیگر
- عوارض برخی داروها
- یبوست شدید
- عفونت ادراری یا ریوی
- تغذیه سریع یا حجم زیاد از لوله گاواژ
- اضطراب و سرگیجه
خطر استفراغ در بیماران دچار اختلال بلع
در بیمارانی که هوشیاری یا رفلکس سرفه ضعیف دارند، استفراغ ممکن است وارد ریه شود. هنگام استفراغ، بیمار را فوراً به پهلو بچرخانید و دهانش را تمیز کنید. اگر بیمار با لوله تغذیه می‌شود و استفراغ می‌کند، تغذیه را متوقف کنید و با پرستار یا پزشک مشورت کنید.
چه زمانی فوراً مراجعه کنیم؟
- استفراغ همراه با سردرد شدید یا کاهش هوشیاری
- سرگیجه شدید و عدم تعادل تازه
- استفراغ خونی یا قهوه‌ای
- استفراغ مکرر که مانع خوردن دارو یا مایعات شود
- تب یا تنگی نفس بعد از استفراغ
مراقبت بعد از استفراغ
بعد از استفراغ، دهان بیمار را با آب یا دهان‌شویه ملایم بشویید و او را چند دقیقه در حالت نشسته یا به پهلو نگه دارید. مایعات را آهسته و در مقدار کم شروع کنید و اگر بیمار اختلال بلع دارد، فقط به قوام توصیه‌شده بدهید. اگر بیمار داروی مهمی مثل داروی ضدتشنج یا ضدانعقاد را کمی پیش از استفراغ خورده، درباره تکرار دوز با پزشک یا داروساز مشورت کنید و خودسرانه دوز را تکرار نکنید. ثبت دفعات استفراغ و علائم همراه به پزشک کمک می‌کند علت را سریع‌تر پیدا کند. در استفراغ مکرر، خطر کم‌آبی به خصوص در سالمندان جدی است و ممکن است نیاز به سرم باشد.
پرسش‌های رایج
آیا استفراغ می‌تواند اولین علامت سکته باشد؟
بله، به خصوص در سکته‌های مخچه و ساقه مغز که با سرگیجه و عدم تعادل همراه‌اند.
برای تهوع بیمار سکته‌ای چه دارویی مناسب است؟
داروی ضدتهوع باید با نظر پزشک انتخاب شود، چون برخی از آن‌ها با داروهای دیگر تداخل دارند یا خواب‌آلودگی ایجاد می‌کنند.
آیا تغذیه با گاواژ باعث استفراغ می‌شود؟
اگر سرعت یا حجم تغذیه زیاد باشد یا بیمار دراز کشیده باشد ممکن است؛ تنظیم آن با پرستار انجام می‌شود.
جمع‌بندی
استفراغ ممکن است علامت سکته مخچه و ساقه مغز، نشانه افزایش فشار داخل جمجمه یا ناشی از داروها، یبوست و عفونت باشد. استفراغ همراه با سردرد، کاهش هوشیاری یا سرگیجه شدید نیاز به مراجعه فوری دارد.
دکتر سکته مغزی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.