داروهای حل‌کننده لخته یا ترومبولیتیک‌ها، مهم‌ترین داروی اورژانسی سکته ایسکمیک هستند. در این مقاله توضیح می‌دهیم این داروها چگونه عمل می‌کنند، چه کسانی می‌توانند آن را دریافت کنند، چه خطراتی دارند و چرا فقط در بیمارستان و در زمان محدود تزریق می‌شوند.
این دارو چه می‌کند؟
لخته خون از شبکه‌ای از پروتئینی به نام فیبرین ساخته شده است. داروهای حل‌کننده لخته مثل آلتپلاز (tPA) و تنکتپلاز، ماده‌ای در خون به نام پلاسمینوژن را فعال می‌کنند که فیبرین را تجزیه می‌کند و لخته را حل می‌کند. وقتی لخته حل شود، خون دوباره به ناحیه آسیب‌دیده مغز می‌رسد. جایگاه این دارو را در کنار سایر درمان‌ها در راهنمای درمان سکته مغزی ببینید.
چه کسانی دارو را دریافت می‌کنند؟
- بیمارانی که سکته ایسکمیک با علائم قابل اندازه‌گیری دارند
- سی‌تی‌اسکن خونریزی را رد کرده باشد
- کمتر از ۴٫۵ ساعت از شروع علائم یا آخرین زمان سالم دیده شدن گذشته باشد
- منع مصرف مهمی وجود نداشته باشد
موارد منع مصرف
- خونریزی مغزی فعلی یا سابقه خونریزی مغزی
- جراحی بزرگ یا ضربه شدید به سر در روزها یا هفته‌های اخیر
- فشار خون بسیار بالا که کنترل نشود
- خونریزی فعال داخلی یا اختلال انعقادی شدید
- مصرف داروهای ضدانعقاد با سطح بالای اثر در خون
- قند خون بسیار پایین یا بسیار بالا که علائم را توضیح دهد
تصمیم نهایی را پزشک بر اساس فهرست کامل معیارها می‌گیرد. برای همین گفتن داروها و بیماری‌های بیمار به تیم درمان بسیار مهم است.
فواید و خطرات
مطالعات نشان داده‌اند بیمارانی که این دارو را در زمان مناسب دریافت می‌کنند، به‌طور معناداری احتمال بیشتری برای بهبود کامل یا تقریباً کامل دارند. مهم‌ترین خطر، خونریزی مغزی علامت‌دار است که در درصد کمی از بیماران رخ می‌دهد. پزشکان با رعایت دقیق معیارها و کنترل فشار خون، این خطر را به حداقل می‌رسانند. در مجموع، فایده دارو در بیماران مناسب بسیار بیشتر از خطر آن است.
پس از تزریق
بیمار تا ۲۴ ساعت در بخش ویژه با پایش دقیق فشار خون و وضعیت عصبی می‌ماند. در این مدت داروهای ضدپلاکت و ضدانعقاد داده نمی‌شوند و پس از تصویربرداری کنترلی شروع می‌شوند. اگر رگ بزرگی بسته باشد، ممکن است هم‌زمان ترومبکتومی هم انجام شود؛ درباره آن در ترومبکتومی در سکته مغزی خوانده‌اید.
پرسش‌های رایج
آیا آسپرین همان داروی حل‌کننده لخته است؟
خیر. آسپرین داروی ضدپلاکت است و از تشکیل لخته جدید جلوگیری می‌کند، اما لخته موجود را حل نمی‌کند. داروی حل‌کننده لخته فقط در بیمارستان تزریق می‌شود.
آیا داروی حل‌کننده لخته در خانه قابل استفاده است؟
خیر. این دارو فقط پس از سی‌تی‌اسکن و رد خونریزی و زیر نظر تیم پزشکی تزریق می‌شود.
آیا سالمندان هم این دارو را دریافت می‌کنند؟
بله. سن بالا به‌تنهایی منع مصرف نیست و بسیاری از سالمندان از این دارو سود می‌برند.
جمع‌بندی
داروی حل‌کننده لخته، لخته را حل می‌کند و در صورت تزریق در ۴٫۵ ساعت اول، شانس بهبود را به‌طور قابل توجهی بالا می‌برد. این دارو فقط در بیمارستان و پس از رد خونریزی تزریق می‌شود؛ پس سرعت رسیدن به مرکز مجهز حیاتی است.
دکتر سکته مغزی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.