سکته قلبی یا انفارکتوس میوکارد زمانی رخ می‌دهد که جریان خون بخشی از عضله قلب ناگهان قطع شود و آن بخش به دلیل نرسیدن اکسیژن آسیب ببیند. سکته قلبی یکی از علل اصلی مرگ در ایران و جهان است، اما با شناخت علائم، رساندن سریع بیمار به بیمارستان و درمان‌های امروزی مانند آنژیوپلاستی، بسیاری از بیماران زنده می‌مانند و به زندگی عادی برمی‌گردند. در این راهنما همه آنچه باید درباره سکته قلبی بدانید را مرور کرده‌ایم.
سکته قلبی چگونه رخ می‌دهد؟
رگ‌های کرونر خون را به عضله قلب می‌رسانند. با گذشت سال‌ها، چربی، کلسترول و سلول‌های التهابی در دیواره این رگ‌ها جمع می‌شوند و پلاک می‌سازند. وقتی یک پلاک پاره شود، بدن روی آن لخته می‌سازد و این لخته ممکن است رگ را به طور کامل ببندد. اگر جریان خون سریع برقرار نشود، عضله قلب در آن ناحیه از بین می‌رود. به همین دلیل گفته می‌شود «زمان، عضله قلب است».
علائم سکته قلبی
علامت کلاسیک، درد یا فشار در قفسه سینه است که ممکن است به دست چپ، فک، گردن یا پشت انتشار یابد و با تعریق سرد، تنگی نفس و تهوع همراه باشد. فهرست کامل علائم را در علائم سکته قلبی آورده‌ایم. علائم در زنان اغلب متفاوت و مبهم‌تر است که در علائم سکته قلبی در زنان توضیح داده‌ایم.
برخی سکته‌ها بدون درد یا با علائم بسیار خفیف رخ می‌دهند، به خصوص در افراد دیابتی و سالمندان. درباره سکته قلبی خاموش در سکته قلبی خاموش و درباره سکته خفیف در سکته قلبی خفیف نوشته‌ایم.
هنگام سکته قلبی چه کنیم؟
اولین و مهم‌ترین کار تماس فوری با اورژانس ۱۱۵ است. بیمار را آرام نگه دارید و او را در وضعیتی راحت بنشانید. اگر پزشک قبلاً منعی نگذاشته و بیمار حساسیت ندارد، جویدن یک قرص آسپرین ممکن است مفید باشد. اگر بیمار هوشیاری خود را از دست داد و نفس نمی‌کشد، احیای قلبی ریوی را شروع کنید. جزئیات را در هنگام سکته قلبی چه کنیم آورده‌ایم.
سکته قلبی، حمله قلبی و ایست قلبی
این سه اصطلاح اغلب به جای هم به کار می‌روند اما یکی نیستند. سکته قلبی و حمله قلبی معمولاً یک مفهوم‌اند، اما ایست قلبی یعنی توقف ناگهانی عملکرد قلب به دلیل اختلال الکتریکی که بدون احیای فوری به مرگ منجر می‌شود. تفاوت این‌ها را در تفاوت حمله قلبی، سکته قلبی و ایست قلبی توضیح داده‌ایم. درد قفسه سینه ناشی از آنژین صدری هم با سکته فرق دارد که در آنژین صدری آمده است.
تشخیص
نوار قلب نخستین و سریع‌ترین ابزار تشخیص است و در بسیاری از موارد نوع سکته را مشخص می‌کند؛ درباره آن در نوار قلب در سکته قلبی نوشته‌ایم. آزمایش خون تروپونین آسیب عضله قلب را نشان می‌دهد و اکوکاردیوگرافی میزان آسیب و عملکرد قلب را می‌سنجد.
درمان
در سکته‌های با انسداد کامل رگ، باز کردن سریع رگ با آنژیوپلاستی و گذاشتن استنت بهترین درمان است. اگر آنژیوپلاستی در دسترس نباشد، داروهای حل‌کننده لخته استفاده می‌شوند. در برخی بیماران با درگیری چند رگ، جراحی بای‌پس عروق کرونر لازم است. درباره آنژیوپلاستی و مراقبت‌های بعد از آن در آنژیوپلاستی بعد از سکته قلبی توضیح داده‌ایم.
داروهای ضدپلاکت، بتابلاکر، استاتین و داروهای مهارکننده سیستم رنین آنژیوتانسین پس از سکته تجویز می‌شوند و بقا و پیش‌آگهی بیمار را بهتر می‌کنند.
زندگی بعد از سکته قلبی
بسیاری از بیماران پس از سکته قلبی سال‌ها زندگی فعال و طولانی دارند. طول عمر به میزان آسیب قلب، سرعت درمان و کنترل عوامل خطر بستگی دارد که در طول عمر بعد از سکته قلبی بررسی کرده‌ایم. بازتوانی قلبی، برنامه‌ای شامل ورزش نظارت‌شده، آموزش و مشاوره، خطر سکته دوباره را کاهش می‌دهد؛ درباره آن در بازتوانی قلبی بخوانید.
سکته قلبی در جوانان
سکته قلبی دیگر فقط بیماری سالمندان نیست. سیگار، قلیان، مصرف مواد محرک، چاقی، کم‌تحرکی، استرس و سابقه خانوادگی، سکته را در سنین پایین‌تر هم شایع کرده‌اند. علل و پیشگیری را در سکته قلبی در جوانان آورده‌ایم.
پیشگیری
- ترک کامل سیگار و قلیان
- کنترل فشار خون، قند و چربی خون
- تغذیه سالم با نمک و چربی اشباع کم
- دست‌کم ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی در هفته
- کاهش وزن و دور کمر
- مدیریت استرس و خواب کافی
- مصرف منظم داروهای تجویزشده در بیماران قلبی
برای ارزیابی قلب، آنژیوگرافی یا آنژیوپلاستی می‌توانید از فهرست متخصصان قلب و فوق تخصص‌های اینترونشنال در متخصص آنژیوپلاستی و سکته قلبی خوب در تهران، متخصص آنژیوپلاستی و سکته قلبی خوب در کرمان و متخصص آنژیوپلاستی و سکته قلبی خوب در بجنورد استفاده کنید.
تفاوت سکته قلبی با سکته مغزی
سکته قلبی و سکته مغزی هر دو به دلیل قطع خون‌رسانی رخ می‌دهند و عوامل خطر مشترکی مانند فشار خون بالا، دیابت، چربی خون، سیگار و کم‌تحرکی دارند. تفاوت در عضو درگیر است: در سکته قلبی عضله قلب و در سکته مغزی بافت مغز آسیب می‌بیند. کسی که یکی از این دو را تجربه کرده، در معرض خطر بیشتری برای دیگری هم هست، و فیبریلاسیون دهلیزی که بعد از سکته قلبی ممکن است ایجاد شود، از علل مهم سکته مغزی است. به همین دلیل پیشگیری از هر دو با یک برنامه مشترک کنترل عوامل خطر انجام می‌شود.
پرسش‌های رایج
آیا سکته قلبی همیشه با درد قفسه سینه است؟
خیر. به خصوص در زنان، دیابتی‌ها و سالمندان ممکن است علائم به صورت تنگی نفس، خستگی، تهوع یا درد معده بروز کند.
بعد از شروع علائم چقدر وقت داریم؟
هر چه زودتر بهتر؛ بیشترین سود درمان در یک تا دو ساعت اول است و هر دقیقه تأخیر آسیب بیشتری به قلب می‌زند.
آیا سکته قلبی قابل پیشگیری است؟
بخش بزرگی از سکته‌های قلبی با کنترل عوامل خطر و سبک زندگی سالم قابل پیشگیری است.
آیا بعد از سکته قلبی می‌توان ورزش کرد؟
بله، با برنامه بازتوانی قلبی و نظر پزشک؛ ورزش منظم بخشی از درمان است.
جمع‌بندی
سکته قلبی به دلیل انسداد ناگهانی رگ کرونر رخ می‌دهد و درمان سریع، به خصوص آنژیوپلاستی، جان بیمار و عضله قلب را نجات می‌دهد. شناخت علائم، تماس فوری با ۱۱۵، داروهای پس از سکته، بازتوانی قلبی و کنترل عوامل خطر کلید زندگی طولانی پس از سکته است.
متخصص آنژیوپلاستی و سکته قلبی در شهرهای مختلف
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.