عفونت ریه یکی از شایع‌ترین و خطرناک‌ترین عوارض در هفته‌های اول بعد از سکته است. بخش بزرگی از این عفونت‌ها قابل پیشگیری‌اند. در این مقاله توضیح می‌دهیم چرا بیماران سکته‌ای در معرض ذات‌الریه هستند، چه علائمی هشداردهنده است و چگونه می‌توان از آن پیشگیری کرد.
چرا ریه بیماران سکته‌ای عفونت می‌کند؟
مهم‌ترین علت، اختلال بلع و ورود غذا، مایعات یا ترشحات دهان به ریه است. ضعف سرفه، کاهش سطح هوشیاری، دراز کشیدن طولانی، بهداشت ضعیف دهان و لوله‌های تغذیه هم خطر را بیشتر می‌کنند. برای آشنایی با سایر عوارض راهنمای عوارض بعد از سکته را ببینید.
علائم عفونت ریه
- تب یا لرز
- سرفه همراه با خلط
- تنگی نفس یا تنفس سریع
- صدای خس‌خس یا قل‌قل در سینه
- کاهش ناگهانی هوشیاری یا گیجی بیشتر
- کاهش سطح اکسیژن در پالس‌اکسیمتر
در سالمندان، عفونت ریه ممکن است بدون تب و فقط با گیجی، بی‌حالی یا کاهش اشتها بروز کند.
پیشگیری
- ارزیابی بلع پیش از دادن هر خوراکی و رعایت قوام غذای توصیه‌شده
- نشاندن بیمار هنگام غذا و تا نیم ساعت بعد
- بالا نگه داشتن سر تخت در بیماران با لوله تغذیه
- بهداشت دقیق دهان و دندان دست‌کم دو بار در روز
- تحرک زودهنگام، تغییر وضعیت و نشستن روی صندلی
- تمرین‌های تنفس عمیق و سرفه مؤثر
- واکسیناسیون آنفلوآنزا و پنوموکوک با نظر پزشک
درمان
عفونت ریه با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود و در موارد شدید بستری، اکسیژن و فیزیوتراپی تنفسی لازم است. هم‌زمان باید علت آن، یعنی اختلال بلع، دوباره ارزیابی شود تا عفونت تکرار نشود. اگر بیمار در خانه علائم عفونت ریه پیدا کرد، منتظر بهبود خودبه‌خود نمانید و سریع با پزشک تماس بگیرید.
اختلال بلع و نحوه تغذیه ایمن را در اختلال بلع و گاواژ بعد از سکته به تفصیل توضیح داده‌ایم.
تمرین‌های تنفسی ساده در خانه
تمرین‌های تنفسی به باز ماندن ریه‌ها و خروج ترشحات کمک می‌کنند. بیمار در حالت نشسته، آهسته از راه بینی نفس عمیق بکشد، چند ثانیه نگه دارد و از راه لب‌های غنچه‌شده بیرون بدهد. این تمرین چند بار در روز و هر بار پنج تا ده تکرار انجام شود. سرفه مؤثر، یعنی دو سرفه کوتاه پس از یک نفس عمیق، به بیرون آمدن خلط کمک می‌کند. در بیماران کم‌تحرک، فیزیوتراپیست تنفسی تمرین‌های مناسب و روش‌های تخلیه ترشحات را آموزش می‌دهد. نشستن صاف و راه رفتن در حد توان هم ظرفیت تنفسی را بیشتر می‌کند.
پرسش‌های رایج
آیا عفونت ریه بعد از سکته خطرناک است؟
بله، از علل مهم بستری طولانی و مرگ بعد از سکته است، اما با تشخیص و درمان زودهنگام قابل کنترل است.
آیا بیمار با لوله گاواژ هم دچار عفونت ریه می‌شود؟
بله؛ ترشحات دهان و برگشت محتویات معده هم می‌توانند وارد ریه شوند، به همین دلیل بهداشت دهان و بالا نگه داشتن سر اهمیت دارد.
آیا فیزیوتراپی تنفسی لازم است؟
در بیماران کم‌تحرک و دارای ترشحات زیاد، فیزیوتراپی تنفسی به پاکسازی ریه کمک می‌کند.
جمع‌بندی
عفونت ریه بعد از سکته بیشتر به دلیل اختلال بلع و بی‌تحرکی است. ارزیابی بلع، وضعیت درست هنگام غذا، بهداشت دهان، تحرک زودهنگام و درمان سریع علائم، مهم‌ترین راه‌های پیشگیری و کنترل آن هستند.
دکتر سکته مغزی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.