خستگی شدیدی که با استراحت برطرف نمی‌شود و اختلال خواب، از شکایت‌های بسیار شایع بیماران سکته‌ای است که اغلب نادیده گرفته می‌شود. این مشکلات روی توانبخشی، خلق و کیفیت زندگی اثر زیادی دارند. در این مقاله علل خستگی و بی‌خوابی بعد از سکته و راهکارهای بهبود آن را بررسی می‌کنیم.
خستگی بعد از سکته
بیش از نیمی از بیماران سکته‌ای از خستگی شکایت دارند. این خستگی با خستگی معمولی فرق دارد؛ ناگهانی، شدید و نامتناسب با فعالیت است و با خواب کاملاً برطرف نمی‌شود. آسیب مغزی، تلاش بیشتر مغز برای انجام کارهای ساده، افسردگی، داروها، کم‌خونی، کم‌کاری تیروئید و اختلال خواب در ایجاد آن نقش دارند. این مقاله بخشی از راهنمای عوارض بعد از سکته است.
بی‌خوابی و اختلال خواب
بی‌خوابی، بیدار شدن مکرر شبانه، خواب‌آلودگی روزانه و به هم خوردن ریتم خواب و بیداری بعد از سکته شایع است. آپنه خواب، یعنی قطع مکرر تنفس در خواب، هم در بیماران سکته‌ای بسیار شایع است و نه‌تنها خستگی ایجاد می‌کند بلکه خطر سکته دوباره را هم بالا می‌برد. خروپف بلند، قطع تنفس در خواب و خواب‌آلودگی روزانه از نشانه‌های آن است.
راهکارهای مدیریت خستگی
- برنامه‌ریزی فعالیت‌ها و انجام کارهای مهم در ساعت‌های پرانرژی
- تقسیم کارها به بخش‌های کوچک و استراحت بین آن‌ها
- افزایش تدریجی فعالیت بدنی
- خواب نیمروزی کوتاه، نه طولانی
- بررسی داروها، کم‌خونی و تیروئید با پزشک
- درمان افسردگی در صورت وجود
بهداشت خواب
- ساعت ثابت خواب و بیداری
- نور روز و فعالیت در روز، تاریکی و آرامش در شب
- پرهیز از چای، قهوه و نوشیدنی‌های کافئین‌دار بعد از ظهر
- کاهش استفاده از تلویزیون و گوشی پیش از خواب
- رفتن به دستشویی پیش از خواب و کم کردن مایعات شبانه
داروی خواب‌آور فقط با نظر پزشک مصرف شود، چون برخی از آن‌ها گیجی، افتادن و اختلال تنفس را در سالمندان بیشتر می‌کنند.
بررسی آپنه خواب
اگر بیمار خروپف بلند دارد یا خانواده قطع تنفس او را در خواب دیده‌اند، پزشک ممکن است تست خواب درخواست کند. درمان آپنه با دستگاه فشار مثبت راه هوایی یا سی‌پپ، هم خستگی را کم می‌کند و هم در کنترل فشار خون و پیشگیری از سکته مؤثر است.
پرسش‌های رایج
خستگی بعد از سکته تا کی ادامه دارد؟
در بسیاری از بیماران طی ماه‌ها کمتر می‌شود اما در برخی تا سال‌ها باقی می‌ماند و نیاز به مدیریت دارد.
آیا خواب زیاد بعد از سکته طبیعی است؟
در هفته‌های اول خواب بیشتر شایع است، اما خواب‌آلودگی شدید یا تازه باید بررسی شود.
آیا ملاتونین برای بی‌خوابی بیمار سکته‌ای مناسب است؟
در برخی بیماران با نظر پزشک قابل استفاده است؛ ابتدا اصول بهداشت خواب رعایت شود.
جمع‌بندی
خستگی و اختلال خواب بعد از سکته شایع است و علل مختلفی از آسیب مغزی تا افسردگی و آپنه خواب دارد. برنامه‌ریزی فعالیت، افزایش تدریجی ورزش، بهداشت خواب، بررسی علل قابل درمان و درمان آپنه خواب به بهبود آن کمک می‌کند.
دکتر سکته مغزی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.