بی‌خوابی و بی‌قراری شبانه بعد از سکته بسیار شایع است و خانواده‌ها اغلب دنبال قرص خواب مناسب می‌گردند. اما بسیاری از داروهای خواب در بیماران سکته‌ای خطرناک‌اند. در این مقاله توضیح می‌دهیم چرا خواب بیمار سکته‌ای مختل می‌شود و چه راه‌های ایمن‌تری وجود دارد.
چرا بیماران سکته‌ای بد می‌خوابند؟
- آسیب مستقیم مراکز تنظیم خواب در مغز
- افسردگی و اضطراب پس از سکته
- درد، به‌ویژه درد شانه و درد عصبی
- تکرر ادرار شبانه
- آپنه خواب که پس از سکته شایع‌تر است
- کم‌تحرکی و خواب زیاد در طول روز
- عوارض برخی داروها
پیدا کردن علت، اولین قدم درمان است. سایر داروهای رایج بعد از سکته را در راهنمای داروهای سکته مغزی مرور کرده‌ایم.
چرا قرص خواب معمولی خطرناک است؟
داروهای خواب رایج از خانواده بنزودیازپین مثل آلپرازولام، لورازپام، کلونازپام و دیازپام، در بیماران سکته‌ای می‌توانند گیجی، خواب‌آلودگی روز بعد، افتادن، اختلال بلع و ذات‌الریه آسپیراسیون ایجاد کنند. برخی مطالعات نشان داده‌اند این داروها ممکن است بهبود حرکتی پس از سکته را کندتر کنند. در سالمندان خطر افتادن و شکستگی لگن هم بالاست. آنتی‌هیستامین‌های خواب‌آور مثل دیفن‌هیدرامین هم گیجی و یبوست ایجاد می‌کنند.
راه‌های غیردارویی؛ اولویت اول
- ساعت ثابت خواب و بیداری
- نور طبیعی و فعالیت در طول روز؛ محدود کردن چرت روزانه به کمتر از ۳۰ دقیقه
- اتاق تاریک، ساکت و خنک
- کاهش چای، قهوه و نوشابه‌های کافئین‌دار از عصر
- کنترل درد قبل از خواب
- کاهش مایعات در دو ساعت پیش از خواب
- بررسی و درمان آپنه خواب در بیمارانی که خروپف دارند
داروهایی که پزشک ممکن است در نظر بگیرد
اگر روش‌های غیردارویی کافی نباشد، پزشک ممکن است داروهای کم‌خطرتری را برای مدت کوتاه تجویز کند؛ مثلاً ملاتونین یا برخی داروهای ضدافسردگی با اثر خواب‌آور که هم‌زمان افسردگی را هم درمان می‌کنند. انتخاب دارو باید با پزشک باشد و هرگز از داروهای خواب دیگران یا داروهای بدون نسخه به‌طور خودسرانه استفاده نکنید.
بی‌قراری شبانه
گاهی بیمار سکته‌ای شب‌ها بی‌قرار و گیج می‌شود. این حالت ممکن است نشانه عفونت، درد، احتباس ادرار، کم‌آبی یا عوارض دارویی باشد و نیاز به بررسی پزشکی دارد، نه فقط داروی آرام‌بخش. درباره داروهای ضدافسردگی در بیماران سکته‌ای هم در مقاله افسردگی بعد از سکته نوشته‌ایم. داروهای اصلی پیشگیری را هم در آسپرین و کلوپیدوگرل بعد از سکته معرفی کرده‌ایم.
پرسش‌های رایج
بهترین قرص خواب برای بیمار سکته مغزی چیست؟
قرص خواب مشخصی که برای همه مناسب باشد وجود ندارد. ابتدا علت بی‌خوابی بررسی می‌شود و روش‌های غیردارویی اولویت دارند. در صورت نیاز، پزشک داروهای کم‌خطرتر را برای مدت کوتاه تجویز می‌کند.
آیا آلپرازولام برای بیمار سکته‌ای خوب است؟
بنزودیازپین‌ها مثل آلپرازولام در بیماران سکته‌ای خطر گیجی، افتادن و اختلال بلع دارند و معمولاً توصیه نمی‌شوند، مگر با نظر پزشک.
آیا ملاتونین بی‌خطر است؟
ملاتونین معمولاً عوارض کمی دارد و در برخی بیماران کمک‌کننده است، اما مصرف آن هم بهتر است با مشورت پزشک باشد.
جمع‌بندی
بی‌خوابی بعد از سکته شایع است اما قرص‌های خواب معمولی می‌توانند برای بیمار سکته‌ای خطرناک باشند. اول علت را پیدا کنید و روش‌های غیردارویی را به کار ببرید و هر دارویی را فقط با تجویز پزشک مصرف کنید.
دکتر سکته مغزی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.