آسپرین و کلوپیدوگرل (پلاویکس) رایج‌ترین داروهای پیشگیری از سکته دوم هستند. اما چرا گاهی هر دو با هم تجویز می‌شوند؟ تا کی باید مصرف شوند؟ چه زمانی خطرناک‌اند؟ این مقاله به این سؤال‌ها پاسخ می‌دهد.
داروهای ضدپلاکت چگونه عمل می‌کنند؟
پلاکت‌ها در محل آسیب دیواره رگ یا روی پلاک چربی به هم می‌چسبند و هسته لخته را می‌سازند. آسپرین و کلوپیدوگرل از دو مسیر متفاوت این چسبندگی را کاهش می‌دهند و احتمال تشکیل لخته جدید در رگ‌های مغز و قلب را کم می‌کنند. سایر داروهای بعد از سکته را در راهنمای داروهای سکته مغزی مرور کرده‌ایم.
آسپرین
- دوز رایج پیشگیری: ۸۰ تا ۳۲۵ میلی‌گرم در روز؛ در ایران معمولاً ۸۰ میلی‌گرم
- بهتر است بعد از غذا مصرف شود تا تحریک معده کمتر شود
- عوارض: سوزش معده، زخم معده، خونریزی گوارشی و کبودی
- در افرادی که سابقه زخم معده دارند، پزشک ممکن است داروی محافظ معده هم تجویز کند
کلوپیدوگرل
- دوز رایج: ۷۵ میلی‌گرم در روز
- جایگزینی برای بیمارانی که آسپرین را تحمل نمی‌کنند یا با وجود آسپرین سکته کرده‌اند
- عوارض: خونریزی، کبودی، و به‌ندرت عوارض خونی
- برخی داروهای معده مثل امپرازول ممکن است اثر آن را کم کنند؛ پزشک داروی مناسب را انتخاب می‌کند
درمان دوگانه؛ چرا و تا کی؟
در بیماران سکته خفیف یا حمله گذرای پرخطر، ترکیب آسپرین و کلوپیدوگرل در ۲۱ تا ۳۰ روز اول، خطر سکته دوباره را بیشتر از هر کدام به‌تنهایی کاهش می‌دهد. اما ادامه این ترکیب برای ماه‌ها خطر خونریزی را بالا می‌برد بدون اینکه فایده اضافی داشته باشد. برای همین پس از دوره کوتاه، معمولاً یکی از دو دارو ادامه پیدا می‌کند. در بیمارانی که استنت قلب یا رگ گردن دارند، مدت درمان دوگانه متفاوت است و پزشک تعیین می‌کند.
نکات ایمنی
- پیش از کشیدن دندان یا هر جراحی به پزشک بگویید داروی ضدپلاکت مصرف می‌کنید؛ گاهی نیازی به قطع دارو نیست.
- مدفوع سیاه، استفراغ خونی، ادرار خونی یا خونریزی طولانی را فوراً گزارش دهید.
- سردرد ناگهانی و شدید را جدی بگیرید.
- از مسکن‌های ضدالتهابی مثل ایبوپروفن بدون مشورت استفاده نکنید.
- دارو را خودسرانه قطع نکنید؛ قطع ناگهانی خطر سکته را بالا می‌برد.
اگر علت سکته فیبریلاسیون دهلیزی باشد، ضدپلاکت کافی نیست و ضدانعقاد لازم است؛ درباره آن در داروهای ضدانعقاد بعد از سکته بخوانید.
پرسش‌های رایج
آیا آسپرین را باید شب خورد یا صبح؟
زمان مصرف اهمیت زیادی ندارد؛ مهم این است که هر روز در ساعت ثابت و بعد از غذا مصرف شود.
آیا بعد از سکته خونریزی‌دهنده آسپرین مصرف می‌شود؟
این تصمیم کاملاً فردی است و فقط پزشک معالج پس از سنجیدن خطرها درباره آن تصمیم می‌گیرد.
اگر یک روز آسپرین را فراموش کنم چه کنم؟
همان روز به محض یادآوری مصرف کنید، اما اگر نزدیک دوز بعدی است، دوز را دو برابر نکنید.
جمع‌بندی
آسپرین و کلوپیدوگرل اساس پیشگیری از سکته دوم در بیشتر بیماران سکته ایسکمیک‌اند. ترکیب این دو فقط برای دوره کوتاه توصیه می‌شود. مصرف منظم، توجه به علائم خونریزی و پرهیز از قطع خودسرانه، نکات کلیدی است.
دکتر سکته مغزی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.