«پدرم کی دوباره حرف می‌زند؟» یکی از پرتکرارترین سؤال‌های خانواده‌های بیماران سکته‌ای است. پاسخ دقیق برای هر بیمار متفاوت است، اما الگوهای کلی بهبود و عوامل مؤثر بر آن شناخته شده‌اند. در این مقاله توضیح می‌دهیم تکلم معمولاً در چه بازه‌ای برمی‌گردد و چه چیزهایی سرعت آن را تعیین می‌کند.
الگوی کلی بهبود گفتار
در روزها و هفته‌های اول، بخشی از بهبود به دلیل کاهش ورم مغز و برگشت جریان خون به نواحی اطراف آسیب است و ممکن است سریع باشد. سه ماه اول بیشترین سرعت بهبود را دارد و پس از آن، بهبود کندتر اما همچنان ادامه‌دار است. بسیاری از بیماران تا یک سال پس از سکته پیشرفت محسوسی دارند و برخی حتی سال‌ها بعد با تمرین هدفمند بهتر می‌شوند. برای آشنایی کلی با این اختلال‌ها راهنمای گفتار و بلع بعد از سکته را ببینید.
عوامل مؤثر بر سرعت برگشت تکلم
- اندازه و محل آسیب مغزی
- نوع اختلال؛ دیس‌آرتری معمولاً سریع‌تر از آفازی شدید بهبود می‌یابد
- شدت اولیه اختلال در روزهای نخست
- زمان شروع و میزان گفتاردرمانی
- سن و وضعیت سلامت عمومی
- افسردگی، انگیزه و حمایت خانواده
انتظار واقع‌بینانه در هر نوع اختلال
در دیس‌آرتری خفیف، گفتار ممکن است در چند هفته تا چند ماه تقریباً طبیعی شود. در آفازی خفیف یا آفازی نامیدن، بیمار اغلب به گفتگوی روزمره برمی‌گردد، هرچند ممکن است گاهی در پیدا کردن کلمه مکث کند. در آفازی شدید یا گلوبال، بهبود کندتر است و هدف درمان ممکن است برقراری ارتباط مؤثر با ترکیبی از گفتار، اشاره و ابزارهای کمکی باشد.
گاهی بیمار در ماه‌های اول فقط چند کلمه کلیشه‌ای یا یک کلمه تکراری می‌گوید. این وضعیت به معنای توقف بهبود نیست و با درمان ممکن است تغییر کند.
آیا بعد از شش ماه امیدی هست؟
باور قدیمی که بعد از شش ماه هیچ بهبودی رخ نمی‌دهد درست نیست. پژوهش‌ها نشان داده‌اند بیماران آفازی مزمن هم با درمان فشرده بهبود پیدا می‌کنند. تفاوت در این است که بعد از ماه‌های اول، پیشرفت بیشتر به تمرین وابسته است و کمتر خودبه‌خود اتفاق می‌افتد. پس ادامه گفتاردرمانی، حتی با جلسات کمتر، و تمرین روزانه در خانه اهمیت زیادی دارد.
چه کارهایی به برگشت سریع‌تر تکلم کمک می‌کند؟
شروع زودهنگام گفتاردرمانی، جلسات منظم با تکرار کافی، تمرین روزانه با خانواده، درمان افسردگی، خواب کافی و کنترل بیماری‌های زمینه‌ای مثل فشار خون و قند از عوامل کمک‌کننده هستند. محیط پرگفتگو و شرکت دادن بیمار در فعالیت‌های اجتماعی هم مغز را به استفاده از زبان تشویق می‌کند.
پرسش‌های رایج
آیا بیمار سکته‌ای که اصلاً حرف نمی‌زند دوباره صحبت می‌کند؟
بسیاری از این بیماران به درجاتی از گفتار برمی‌گردند. پیش‌بینی دقیق را گفتاردرمانگر بعد از چند هفته ارزیابی بهتر می‌تواند انجام دهد.
آیا دارویی برای برگشت سریع‌تر تکلم وجود دارد؟
داروی تأییدشده‌ای که به تنهایی تکلم را برگرداند وجود ندارد و پایه درمان گفتاردرمانی است.
چند جلسه گفتاردرمانی لازم است؟
بستگی به شدت اختلال دارد؛ معمولاً چند جلسه در هفته طی چند ماه، همراه با تمرین روزانه در خانه.
جمع‌بندی
بیشترین بهبود گفتار در سه ماه اول رخ می‌دهد اما پیشرفت تا یک سال و بیشتر ادامه دارد. نوع و شدت اختلال، شروع زودهنگام و تداوم گفتاردرمانی و حمایت خانواده مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده زمان برگشت تکلم هستند.
گفتاردرمانگر سکته مغزی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.