دست معمولاً کندترین بخش بدن در بهبود پس از سکته است و بسیاری از بیماران حتی پس از بازگشت راه رفتن، با ضعف یا سفتی دست کلنجار می‌روند. در این مقاله تمرین‌ها و روش‌های مؤثر برای بازیابی حرکت دست را معرفی می‌کنیم.
چرا دست دیرتر خوب می‌شود؟
حرکات دست و انگشتان بسیار ظریف‌اند و بخش بزرگی از قشر حرکتی مغز به آن‌ها اختصاص دارد. علاوه بر این، بیماران معمولاً از دست سالم استفاده می‌کنند و دست درگیر کمتر به کار می‌رود؛ پدیده‌ای که «عدم استفاده آموخته‌شده» نام دارد و بهبود را کندتر می‌کند. درباره کل برنامه توانبخشی در راهنمای توانبخشی بعد از سکته نوشته‌ایم.
تمرین‌های پایه
- باز و بسته کردن مشت به‌آرامی
- صاف کردن انگشتان روی میز و بالا بردن یکی‌یکی آن‌ها
- چرخاندن مچ دست به بالا و پایین
- فشار دادن توپ نرم یا خمیر
- لمس سر انگشت شست با بقیه انگشتان
- سر دادن دست روی میز با یک حوله
تمرین‌های کاربردی
- برداشتن و جابه‌جا کردن اشیای با اندازه‌های مختلف
- ریختن و برداشتن سکه یا دکمه از ظرف
- باز و بسته کردن در شیشه و دکمه لباس
- نوشتن یا کشیدن خط و شکل
- تا کردن حوله یا لباس
تکرار زیاد اهمیت دارد. مغز با صدها تکرار در روز مسیرهای جدید را می‌سازد.
روش‌های پیشرفته
- حرکت‌درمانی با محدودیت اندام سالم (CIMT): بستن دست سالم چند ساعت در روز تا بیمار مجبور شود از دست درگیر استفاده کند
- آینه‌درمانی: دیدن تصویر دست سالم در آینه به جای دست درگیر برای تحریک مغز
- تحریک الکتریکی عضلات بازکننده انگشتان
- ربات‌ها و بازی‌های رایانه‌ای توانبخشی
- تصویرسازی ذهنی حرکت
وقتی دست سفت و جمع می‌شود
در بسیاری از بیماران، انگشتان و مچ به‌مرور جمع و سفت می‌شوند. کشش منظم، استفاده از آتل شبانه و در صورت نیاز تزریق بوتاکس به این مشکل کمک می‌کند. درباره آن در اسپاستیسیتی و تزریق بوتاکس بعد از سکته توضیح داده‌ایم. بی‌حسی و درد دست هم از مشکلات شایع است. برنامه دقیق تمرین دست معمولاً توسط کاردرمانگر طراحی می‌شود؛ درباره آن در کاردرمانی بعد از سکته خوانده‌اید.
کارهای روزمره به عنوان تمرین دست
بسیاری از کارهای ساده خانه می‌تواند تمرین دست باشد. تا کردن حوله، برداشتن حبوبات و ریختن آن در ظرف، باز و بسته کردن در ظرف‌ها، ورق زدن کتاب و پاک کردن میز با دست درگیر همگی حرکت‌هایی هستند که مغز را به استفاده از دست تشویق می‌کنند. بهتر است این کارها با هماهنگی درمانگر و در حدی انجام شود که بیمار خسته یا ناامید نشود و کم‌کم سخت‌تر شود.
پرسش‌های رایج
آیا دست بعد از سکته خوب می‌شود؟
بسیاری از بیماران بخشی از حرکت دست را بازمی‌یابند. حرکت انگشتان در هفته‌های اول نشانه خوبی برای بهبود است.
روزی چقدر باید دست را تمرین داد؟
هر چه بیشتر بهتر؛ چند نوبت کوتاه در طول روز با تکرار زیاد توصیه می‌شود.
آیا توپ نرم برای تمرین دست مفید است؟
بله، اما اگر انگشتان سفت و جمع‌شده‌اند، فشار دادن توپ ممکن است سفتی را بیشتر کند. با درمانگر مشورت کنید.
جمع‌بندی
بهبود دست پس از سکته زمان‌بر است اما با تمرین زیاد و هدفمند امکان‌پذیر است. استفاده از دست درگیر در کارهای روزمره، تمرین‌های کاربردی و روش‌هایی مثل CIMT به بازیابی آن کمک می‌کند.
فیزیوتراپیست سکته مغزی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.