فیزیوتراپی ستون اصلی توانبخشی حرکتی پس از سکته است. بیماری که امروز نمی‌تواند در تخت بنشیند، با برنامه فیزیوتراپی درست ممکن است چند ماه بعد با کمک عصا راه برود. در این مقاله مراحل فیزیوتراپی سکته، روش‌های مؤثر و نکات انتخاب فیزیوتراپیست را توضیح می‌دهیم.
اهداف فیزیوتراپی سکته
- بازیابی قدرت و کنترل عضلات طرف درگیر
- حفظ دامنه حرکت مفاصل و پیشگیری از خشکی
- بهبود تعادل و پیشگیری از افتادن
- آموزش جابه‌جایی‌ها: غلت زدن، نشستن، ایستادن و انتقال به ویلچر
- بازآموزی راه رفتن
- کنترل اسپاستیسیتی و درد
جایگاه فیزیوتراپی را در کل برنامه توانبخشی در راهنمای توانبخشی بعد از سکته توضیح داده‌ایم.
مراحل فیزیوتراپی
در مرحله حاد و در بیمارستان، تمرکز بر وضعیت‌دهی درست بدن در تخت، حرکات غیرفعال برای جلوگیری از خشکی مفاصل، تمرین تنفسی و نشستن زودهنگام است. در مرحله تحت حاد که هفته‌ها تا ماه‌های اول است، تمرین‌های فعال، ایستادن، تعادل و راه رفتن شروع می‌شود. در مرحله مزمن، تمرکز بر حفظ دستاوردها، تقویت عملکرد و تمرین‌های پیشرفته‌تر است.
روش‌های مؤثر
- تمرین مبتنی بر تکلیف: تمرین کارهای واقعی مثل برخاستن از صندلی و برداشتن اشیا
- حرکت‌درمانی با محدودیت اندام سالم (CIMT): بستن دست سالم برای وادار کردن مغز به استفاده از دست درگیر
- تمرین راه رفتن روی تردمیل با یا بدون حمایت وزن
- تمرین‌های تعادلی و تقویتی
- تحریک الکتریکی عصب‌ها و عضلات (FES)
- تمرین آینه برای تحریک حرکت دست درگیر
- استفاده از ربات‌ها و واقعیت مجازی در برخی مراکز
چه چیزی کمتر مؤثر است؟
استفاده صرف از دستگاه‌های گرمایی، اولتراسوند یا ماساژ بدون تمرین فعال، تأثیر چندانی در بازیابی حرکت ندارد. فیزیوتراپی خوب سکته بیشتر «تمرین کردن» است تا «دستگاه گذاشتن». اگر جلسات فیزیوتراپی بیشتر به دستگاه محدود می‌شود، از درمانگر درباره برنامه تمرینی سؤال کنید.
انتخاب فیزیوتراپیست
فیزیوتراپیستی را انتخاب کنید که تجربه کار با بیماران عصبی دارد. بپرسید چه اهدافی برای چند هفته آینده تعیین کرده و چگونه پیشرفت را می‌سنجد. فیزیوتراپیست خوب برنامه تمرین خانگی می‌دهد و آن را با خانواده تمرین می‌کند. اگر رفت‌وآمد سخت است، به فیزیوتراپی سکته در منزل فکر کنید.
چه زمانی فیزیوتراپی را متوقف یا کم کنیم؟
وقتی بیمار به هدف‌های تعیین‌شده رسیده یا پیشرفت او برای چند هفته متوقف مانده، درمانگر ممکن است تعداد جلسات را کم کند و برنامه تمرین خانگی بدهد. این به معنای پایان درمان نیست؛ بیمار باید تمرین‌ها را ادامه دهد و هر چند ماه یک بار برای ارزیابی دوباره مراجعه کند. اگر توانایی‌ها دوباره کم شد یا مشکل تازه‌ای مثل درد یا سفتی عضلات پیدا شد، جلسات دوباره شروع می‌شود.
پرسش‌های رایج
فیزیوتراپی سکته مغزی را از کی شروع کنیم؟
از روزهای اول بستری و پس از پایدار شدن وضعیت بیمار. بعد از ترخیص هم باید بدون وقفه ادامه پیدا کند.
آیا فیزیوتراپی درد دارد؟
برخی تمرین‌ها ممکن است خسته‌کننده یا کمی ناراحت‌کننده باشند، اما نباید درد شدید ایجاد کنند. درد شدید را به درمانگر بگویید.
فیلم فیزیوتراپی سکته مغزی کافی است؟
ویدئوها برای یادگیری کمک‌کننده‌اند، اما برنامه باید توسط فیزیوتراپیست و بر اساس وضعیت بیمار تنظیم شود؛ تمرین اشتباه ممکن است آسیب بزند.
جمع‌بندی
فیزیوتراپی سکته با تمرین‌های فعال و هدفمند، قدرت، تعادل و راه رفتن را بازمی‌گرداند. شروع زود، تکرار زیاد و تمرین در خانه، بهترین نتایج را می‌دهد.
فیزیوتراپیست سکته مغزی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.