سکته ایسکمیک یا انسدادی شایع‌ترین نوع سکته مغزی است و تقریباً از هر هفت سکته، شش مورد از این نوع است. در این مقاله توضیح می‌دهیم سکته ایسکمیک چگونه رخ می‌دهد، علت‌های اصلی آن کدام است و درمان‌های امروزی چه امکاناتی برای نجات مغز فراهم کرده‌اند.
سکته ایسکمیک چگونه رخ می‌دهد؟
در سکته ایسکمیک، لخته خون یا پلاک چربی یکی از سرخرگ‌های مغز را می‌بندد. بافتی که خون‌رسانی‌اش قطع شده دو بخش دارد: مرکز سکته که سلول‌هایش در چند دقیقه از بین می‌روند، و ناحیه اطراف که «پنومبرا» نام دارد و سلول‌هایش آسیب دیده‌اند اما هنوز زنده‌اند. هدف درمان فوری، نجات همین ناحیه پنومبراست. هر چه رگ دیرتر باز شود، بخش بیشتری از پنومبرا به مرکز سکته می‌پیوندد. انواع دیگر سکته را در راهنمای انواع سکته مغزی ببینید.
علت‌های سکته ایسکمیک
- تصلب شرایین رگ‌های بزرگ: پلاک‌های چربی در شریان کاروتید یا رگ‌های داخل جمجمه که تنگی ایجاد می‌کنند یا تکه‌ای از آن‌ها جدا می‌شود.
- آمبولی قلبی: لخته‌ای که در قلب، اغلب به دلیل فیبریلاسیون دهلیزی، تشکیل شده و به مغز می‌رسد. این سکته‌ها معمولاً بزرگ و شدیدند.
- بیماری رگ‌های کوچک: بسته شدن رگ‌های ریز عمق مغز به دلیل فشار خون و دیابت.
- علت‌های دیگر: دیسکسیون شریان، اختلالات انعقادی، واسکولیت و مصرف مواد.
- علت نامشخص: در حدود یک‌چهارم بیماران، با وجود بررسی کامل، علت مشخصی پیدا نمی‌شود.
درمان فوری سکته ایسکمیک
دو درمان اصلی برای باز کردن رگ وجود دارد. داروی حل‌کننده لخته (آلتپلاز یا تنکتپلاز) که در ۴٫۵ ساعت اول تزریق وریدی می‌شود، و ترومبکتومی مکانیکی که در آن لخته با کاتتری که از کشاله ران یا مچ دست وارد رگ می‌شود، بیرون کشیده می‌شود. ترومبکتومی برای انسداد رگ‌های بزرگ است و در برخی بیماران تا ۲۴ ساعت پس از شروع علائم هم مؤثر است.
هر دو درمان فقط در بیمارستان‌های مجهز و با سرعت بالا ممکن است. برای همین تماس فوری با ۱۱۵ اهمیت حیاتی دارد.
پیشگیری از تکرار
پیشگیری بر اساس علت تنظیم می‌شود. بیماران تصلب شرایین و رگ‌های کوچک معمولاً داروی ضدپلاکت و استاتین می‌گیرند. در فیبریلاسیون دهلیزی داروی ضدانعقاد لازم است. تنگی شدید و علامت‌دار کاروتید ممکن است با جراحی اندآرترکتومی یا استنت درمان شود. کنترل فشار خون در همه بیماران ضروری است.
سکته‌های لاکونار نوع خاصی از سکته ایسکمیک هستند که در سکته لاکونار معرفی کرده‌ایم.
پیش‌آگهی
پیش‌آگهی سکته ایسکمیک به اندازه سکته، محل آن و سرعت درمان بستگی دارد. سکته‌های کوچک و بیمارانی که درمان فوری گرفته‌اند معمولاً بهبود خوبی دارند. سکته‌های بزرگ ناشی از انسداد شریان‌های اصلی، در صورتی که ترومبکتومی انجام نشود، ممکن است ناتوانی شدیدی ایجاد کنند.
پرسش‌های رایج
درمان سکته مغزی ایسکمیک چیست؟
درمان فوری شامل داروی حل‌کننده لخته و در صورت امکان ترومبکتومی است. پس از آن داروهای ضدپلاکت یا ضدانعقاد، استاتین، کنترل فشار خون و توانبخشی ادامه پیدا می‌کند.
آیا سکته ایسکمیک خطرناک‌تر از خونریزی است؟
به‌طور کلی سکته خونریزی‌دهنده در کوتاه‌مدت مرگ‌ومیر بیشتری دارد، اما سکته‌های ایسکمیک بزرگ هم می‌توانند بسیار شدید باشند.
آیا سکته ایسکمیک ارثی است؟
به‌طور مستقیم نه، اما سابقه خانوادگی و برخی اختلالات انعقادی ارثی خطر آن را بیشتر می‌کنند.
جمع‌بندی
سکته ایسکمیک ناشی از انسداد رگ مغز است و با درمان سریع در ساعت‌های اول می‌توان بخش بزرگی از مغز را نجات داد. پیدا کردن علت سکته، کلید پیشگیری از تکرار آن است.
دکتر سکته مغزی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.