بسیاری از مردم «سکته مغزی» و «خونریزی مغزی» را دو بیماری جدا می‌دانند، در حالی که خونریزی مغزی خود نوعی سکته است. اما تفاوت سکته انسدادی و خونریزی‌دهنده بسیار مهم است؛ چون درمانی که یکی را نجات می‌دهد، دیگری را بدتر می‌کند. این مقاله این تفاوت‌ها را روشن می‌کند.
یک تعریف، دو مکانیسم
سکته مغزی اصطلاحی کلی برای هر آسیب ناگهانی مغز ناشی از اختلال در رگ‌هاست. وقتی رگ بسته شود، سکته ایسکمیک داریم و وقتی رگ پاره شود، سکته هموراژیک یا خونریزی مغزی. در زبان عامیانه، معمولاً منظور از «سکته» همان نوع انسدادی است و منظور از «خونریزی مغزی» نوع هموراژیک. انواع سکته را در راهنمای انواع سکته مغزی معرفی کرده‌ایم.
مقایسه سکته ایسکمیک و خونریزی مغزی
- شیوع: حدود ۸۵ درصد ایسکمیک و ۱۵ درصد خونریزی‌دهنده.
- علت اصلی: ایسکمیک ناشی از لخته و تصلب شرایین؛ خونریزی ناشی از فشار خون بالا و آنوریسم.
- سردرد: در ایسکمیک کمتر؛ در خونریزی شایع و اغلب شدید.
- کاهش هوشیاری و استفراغ: در خونریزی شایع‌تر.
- درمان فوری: ایسکمیک با داروی حل‌کننده لخته و ترومبکتومی؛ خونریزی با کاهش فشار خون، اصلاح انعقاد و گاهی جراحی.
- داروهای ضدلخته: در ایسکمیک ستون درمان؛ در خونریزی ممکن است خطرناک باشند.
چرا علائم کافی نیست؟
هر چند برخی علائم در خونریزی شایع‌ترند، هیچ علامتی به‌تنهایی نوع سکته را مشخص نمی‌کند. سی‌تی‌اسکن مغز در چند دقیقه خونریزی را نشان می‌دهد و اولین آزمایش هر بیمار مشکوک به سکته است. به همین دلیل دادن آسپرین یا هر داروی دیگر در خانه ممنوع است.
پیش‌آگهی و بهبود
خونریزی مغزی در روزهای اول خطرناک‌تر است و احتمال مرگ در ماه اول بیشتر از سکته ایسکمیک است. اما در بیمارانی که زنده می‌مانند، خون به‌تدریج جذب می‌شود و برخی بافت‌هایی که فقط تحت فشار بوده‌اند، دوباره کار می‌کنند. برای همین بهبود در خونریزی گاهی کندتر شروع می‌شود اما ادامه‌دار است.
پیشگیری
پیشگیری از هر دو نوع با کنترل فشار خون شروع می‌شود. در سکته ایسکمیک داروهای ضدپلاکت و استاتین هم نقش دارند؛ در خونریزی مغزی، شناسایی و درمان آنوریسم و ناهنجاری‌های عروقی اهمیت دارد. درباره خونریزی هموراژیک جزئیات بیشتری در سکته مغزی هموراژیک آمده است.
تفاوت در توانبخشی و مراقبت
برنامه توانبخشی در هر دو نوع سکته تقریباً یکسان است و به علائم بیمار بستگی دارد، نه به نوع سکته. تفاوت اصلی در داروهاست؛ بیمار سکته ایسکمیک معمولاً داروی ضدپلاکت یا ضدانعقاد مصرف می‌کند، در حالی که بیمار خونریزی مغزی ممکن است مدتی این داروها را نگیرد و تمرکز درمان بر کنترل دقیق فشار خون باشد.
پرسش‌های رایج
خونریزی مغزی بدتر است یا سکته مغزی؟
خونریزی مغزی خود نوعی سکته است و در کوتاه‌مدت معمولاً خطرناک‌تر از سکته انسدادی است، اما شدت هر مورد به اندازه و محل آن بستگی دارد.
آیا می‌توان در خانه نوع سکته را تشخیص داد؟
خیر. تشخیص نوع سکته فقط با سی‌تی‌اسکن یا ام‌آر‌آی ممکن است.
آیا سکته ایسکمیک می‌تواند به خونریزی تبدیل شود؟
بله. گاهی بافت آسیب‌دیده در سکته ایسکمیک دچار خونریزی ثانویه می‌شود؛ این خطر پس از سکته‌های بزرگ و درمان‌های حل‌کننده لخته بیشتر است.
جمع‌بندی
خونریزی مغزی یکی از انواع سکته است. تفاوت آن با سکته انسدادی در علت و درمان است و فقط تصویربرداری می‌تواند آن‌ها را از هم جدا کند. با دیدن علائم سکته، دارو ندهید و بیمار را سریع به بیمارستان برسانید.
جراح آنوریسم مغزی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.