وقتی می‌گویند بیمار «سکته سمت چپ» کرده، منظور معمولاً سمت درگیر بدن است یا مغز؟ تفاوت سکته نیمکره راست و چپ در علائم، عوارض و نحوه توانبخشی چیست؟ این مقاله کمک می‌کند تصویر روشنی از این تفاوت‌ها داشته باشید.
قانون ضربدری
هر نیمکره مغز حرکت و حس طرف مقابل بدن را کنترل می‌کند. پس سکته در نیمکره چپ مغز باعث ضعف یا فلج سمت راست بدن می‌شود و سکته در نیمکره راست، سمت چپ بدن را درگیر می‌کند. وقتی خانواده‌ها از «فلج سمت چپ» صحبت می‌کنند، در واقع سکته در نیمکره راست مغز رخ داده است. اطلاعات کلی را در راهنمای انواع سکته مغزی ببینید.
سکته نیمکره چپ مغز
در بیشتر افراد، حتی بسیاری از چپ‌دست‌ها، مراکز زبان در نیمکره چپ قرار دارند. برای همین سکته این ناحیه علاوه بر ضعف سمت راست، اغلب اختلالات زبانی ایجاد می‌کند:
- ضعف یا فلج دست و پای راست
- آفازی یا زبان‌پریشی: مشکل در صحبت کردن، فهمیدن، خواندن یا نوشتن
- مشکل در محاسبه
- رفتار محتاطانه و کند
- افسردگی شایع‌تر
سکته نیمکره راست مغز
- ضعف یا فلج دست و پای چپ
- غفلت یک‌طرفه: نادیده گرفتن سمت چپ بدن و فضا؛ مثلاً نخوردن غذای سمت چپ بشقاب
- عدم آگاهی از بیماری یا ناتوانی خود
- مشکل در درک فضا، فاصله و جهت
- رفتار تکانشی و دست کم گرفتن خطرها
- تغییر در درک احساسات و لحن صحبت
بیمار سکته نیمکره راست معمولاً خوب صحبت می‌کند و همین باعث می‌شود اطرافیان شدت مشکل را دست کم بگیرند. اما غفلت یک‌طرفه و ناآگاهی از بیماری، خطر افتادن را بالا می‌برد و توانبخشی را دشوار می‌کند.
توانبخشی متفاوت
در سکته نیمکره چپ، گفتاردرمانی جایگاه ویژه‌ای دارد و خانواده باید با جمله‌های کوتاه و ساده و حوصله ارتباط برقرار کنند. در سکته نیمکره راست، تمرین‌های توجه به سمت چپ، ایمن‌سازی محیط خانه و نظارت بیشتر اهمیت دارد. فیزیوتراپی و کاردرمانی در هر دو نوع ضروری است.
درمان فلج سمت چپ یا راست
ضعف یک طرف بدن، صرف‌نظر از سمت آن، با فیزیوتراپی و کاردرمانی منظم قابل بهبود است. پیش‌آگهی بیشتر به اندازه سکته و سرعت شروع توانبخشی بستگی دارد تا به سمت آن. برخی سکته‌ها در عمق مغز و ساقه مغز هم ضعف یک طرف بدن ایجاد می‌کنند؛ در سکته لاکونار درباره سکته‌های کوچک عمقی خوانده‌اید.
پرسش‌های رایج
سکته مغزی و فلج شدن سمت چپ بدن درمان می‌شود؟
بسیاری از بیماران با فیزیوتراپی و کاردرمانی بخش قابل توجهی از حرکت خود را به دست می‌آورند. میزان بهبود به شدت سکته و شروع زودهنگام توانبخشی بستگی دارد.
کدام سکته بدتر است، راست یا چپ؟
هیچ‌کدام به‌طور کلی بدتر نیست. سکته چپ بیشتر زبان را درگیر می‌کند و سکته راست با غفلت و ناآگاهی از بیماری همراه است که توانبخشی را سخت می‌کند.
چرا بیمار سکته‌ای سمت چپ غذایش را نمی‌خورد؟
این غفلت یک‌طرفه است که در سکته نیمکره راست شایع است. چرخاندن بشقاب و یادآوری به بیمار کمک می‌کند.
جمع‌بندی
سکته در هر نیمکره، طرف مقابل بدن را درگیر می‌کند. سکته چپ اغلب با اختلال زبان و سکته راست با غفلت و ناآگاهی از بیماری همراه است. شناخت این تفاوت‌ها به خانواده کمک می‌کند مراقبت و توانبخشی مناسب‌تری فراهم کنند.
دکتر سکته مغزی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.