ناهنجاری شریانی‌وریدی مغز یا AVM کلافی از رگ‌های غیرطبیعی است که از بدو تولد وجود دارد و گاهی تا سال‌ها بی‌علامت می‌ماند. AVM یکی از علت‌های مهم خونریزی مغزی در افراد جوان است. در این مقاله درباره علائم، تشخیص و درمان آن توضیح می‌دهیم.
AVM چیست؟
در حالت طبیعی، خون از سرخرگ‌ها از طریق شبکه‌ای از مویرگ‌های ریز به سیاهرگ‌ها می‌رسد. در AVM، سرخرگ‌ها مستقیم و بدون واسطه مویرگ به سیاهرگ‌ها وصل شده‌اند. خون با فشار بالا وارد سیاهرگ‌هایی می‌شود که برای چنین فشاری ساخته نشده‌اند و ممکن است پاره شوند. AVM یکی از علت‌های سکته خونریزی‌دهنده است که در راهنمای انواع سکته مغزی معرفی کرده‌ایم.
علائم
- خونریزی مغزی؛ شایع‌ترین تظاهر، اغلب در دهه‌های دوم تا چهارم زندگی
- تشنج
- سردردهای مکرر، گاهی شبیه میگرن
- علائم عصبی پیشرونده مثل ضعف یا اختلال دید
- بسیاری از AVMها بی‌علامت‌اند و به‌طور اتفاقی در ام‌آر‌آی پیدا می‌شوند
تشخیص
ام‌آر‌آی و ام‌آر‌آنژیوگرافی معمولاً اولین روش‌های تشخیصی هستند. آنژیوگرافی مغز با کاتتر دقیق‌ترین روش است و جزئیات رگ‌های تغذیه‌کننده و تخلیه‌کننده را نشان می‌دهد که برای برنامه‌ریزی درمان ضروری است.
روش‌های درمان
- جراحی برداشتن AVM: برای ضایعات سطحی و قابل دسترس، درمان قطعی است.
- رادیوسرجری (گامانایف): تابش متمرکز اشعه که طی یک تا سه سال باعث بسته شدن تدریجی AVM می‌شود.
- آمبولیزاسیون: تزریق ماده بسته‌کننده از داخل رگ، اغلب قبل از جراحی یا رادیوسرجری.
- پیگیری بدون درمان: در برخی AVMهای پاره‌نشده، به‌خصوص ضایعات بزرگ و عمقی، خطر درمان ممکن است از خطر پیگیری بیشتر باشد.
تصمیم درمانی با تیمی از جراح مغز و اعصاب، متخصص مداخلات عروقی و رادیوتراپیست گرفته می‌شود. AVMهایی که قبلاً خونریزی کرده‌اند معمولاً درمان می‌شوند چون خطر خونریزی دوباره بیشتر است.
تفاوت با آنوریسم
آنوریسم بادکردگی یک رگ است اما AVM کلافی از رگ‌های غیرطبیعی. هر دو می‌توانند خونریزی ایجاد کنند و گاهی هم‌زمان وجود دارند. اطلاعات آنوریسم را در آنوریسم مغزی آورده‌ایم.
زندگی با AVM
بیمارانی که AVM پاره‌نشده دارند و تحت پیگیری هستند، باید فشار خون خود را کنترل کنند، از سیگار پرهیز کنند و هر سردرد ناگهانی و شدید یا علامت عصبی جدید را فوراً گزارش دهند. اگر تشنج دارند، داروی ضدتشنج را منظم مصرف کنند. بسیاری از این افراد زندگی عادی و فعالی دارند و فعالیت‌های روزمره را با رعایت این نکات ادامه می‌دهند.
پرسش‌های رایج
آیا AVM مغز ارثی است؟
بیشتر موارد ارثی نیستند و به‌صورت تصادفی در دوران جنینی ایجاد می‌شوند. در برخی بیماری‌های ارثی نادر، احتمال AVM بیشتر است.
آیا AVM همیشه خونریزی می‌کند؟
خیر. خطر سالانه خونریزی در AVMهای پاره‌نشده نسبتاً کم است، اما در طول عمر قابل توجه است و به ویژگی‌های ضایعه بستگی دارد.
آیا با AVM می‌توان باردار شد؟
بارداری باید با مشورت جراح مغز و اعصاب و متخصص زنان برنامه‌ریزی شود، چون ممکن است خطر خونریزی را در برخی بیماران تغییر دهد.
جمع‌بندی
AVM مغز ناهنجاری مادرزادی رگ‌هاست که می‌تواند باعث خونریزی و تشنج شود. روش درمان بر اساس اندازه، محل و سابقه خونریزی تعیین می‌شود و تصمیم آن باید با تیم متخصص گرفته شود.
جراح آنوریسم مغزی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.