خونریزی زیر عنکبوتیه نوعی سکته خونریزی‌دهنده است که بیشتر در افراد میانسال رخ می‌دهد و اغلب با سردردی بی‌سابقه شروع می‌شود. شناخت سریع آن جان بیمار را نجات می‌دهد. در این مقاله علائم، علت‌ها، درمان و عوارض این بیماری را توضیح می‌دهیم.
خونریزی زیر عنکبوتیه چیست؟
مغز با سه لایه پرده پوشیده شده است. بین لایه میانی (عنکبوتیه) و لایه داخلی، فضایی پر از مایع مغزی‌نخاعی وجود دارد. وقتی خون وارد این فضا شود، به آن خونریزی زیر عنکبوتیه یا SAH می‌گویند. حدود ۸۵ درصد موارد غیرضربه‌ای ناشی از پارگی آنوریسم است. جایگاه این بیماری را در میان انواع سکته در راهنمای انواع سکته مغزی ببینید.
علائم
- سردرد ناگهانی و بسیار شدید که در کمتر از یک دقیقه به اوج می‌رسد؛ «بدترین سردرد عمر»
- تهوع و استفراغ
- سفتی و درد گردن
- حساسیت به نور
- کاهش هوشیاری، گیجی یا غش
- تشنج
- گاهی چند روز قبل، سردرد شدید هشداردهنده (سردرد نگهبان) رخ می‌دهد
تشخیص
سی‌تی‌اسکن مغز در ساعات اول بیشتر موارد را نشان می‌دهد. اگر سی‌تی‌اسکن طبیعی باشد ولی شک بالا باشد، پونکسیون کمری برای بررسی خون در مایع مغزی‌نخاعی انجام می‌شود. سپس سی‌تی‌آنژیوگرافی یا آنژیوگرافی مغز برای پیدا کردن آنوریسم انجام می‌شود.
درمان
مهم‌ترین هدف، بستن آنوریسم در اسرع وقت برای جلوگیری از خونریزی دوباره است؛ چون خونریزی دوم بسیار کشنده است. این کار با کلیپ‌گذاری جراحی یا کویل‌گذاری از داخل رگ انجام می‌شود. توضیح این روش‌ها را در آنوریسم مغزی آورده‌ایم. بیمار در بخش مراقبت‌های ویژه بستری می‌شود و داروی نیمودیپین برای پیشگیری از انقباض رگ‌ها دریافت می‌کند.
عوارض
- خونریزی دوباره، به‌خصوص در روزهای اول اگر آنوریسم بسته نشده باشد
- وازواسپاسم یا انقباض رگ‌های مغز بین روزهای سوم تا چهاردهم که می‌تواند سکته ایسکمیک ایجاد کند
- هیدروسفالی یا تجمع مایع مغزی که ممکن است نیاز به تخلیه داشته باشد
- اختلال سدیم خون و تشنج
- مشکلات حافظه، تمرکز و خستگی در ماه‌های بعد
پیگیری بعد از ترخیص توسط جراح مغز و اعصاب و نورولوژیست ادامه پیدا می‌کند. اطلاعات کلی درباره خونریزی‌های مغزی را در سکته مغزی هموراژیک بخوانید.
زندگی بعد از خونریزی زیر عنکبوتیه
بسیاری از بیماران پس از ترخیص از خستگی، سردرد، مشکلات حافظه و تمرکز، اضطراب و اختلال خواب شکایت دارند. این علائم معمولاً طی ماه‌ها بهتر می‌شوند. بازگشت تدریجی به کار، ترک سیگار، کنترل فشار خون و پیگیری منظم با تصویربرداری از مهم‌ترین توصیه‌ها در این دوره است.
پرسش‌های رایج
آیا خونریزی زیر عنکبوتیه قابل درمان است؟
بله. با تشخیص و درمان سریع، بسیاری از بیماران زنده می‌مانند و بخش قابل توجهی از آن‌ها به زندگی مستقل برمی‌گردند. شدت اولیه خونریزی مهم‌ترین عامل پیش‌آگهی است.
چه مدت بیمار در بیمارستان می‌ماند؟
معمولاً حداقل دو هفته، چون خطر وازواسپاسم تا حدود روز چهاردهم ادامه دارد.
آیا خونریزی زیر عنکبوتیه دوباره تکرار می‌شود؟
اگر آنوریسم به‌خوبی بسته شده باشد، خطر تکرار کم است. پیگیری با تصویربرداری برای اطمینان از بسته ماندن آنوریسم لازم است.
جمع‌بندی
خونریزی زیر عنکبوتیه با سردرد انفجاری ناگهانی شروع می‌شود و یک اورژانس واقعی است. بستن سریع آنوریسم و مراقبت ویژه، شانس بقا و بهبود را افزایش می‌دهد.
جراح آنوریسم مغزی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.